Czy powinno się karać dzieci?

Dzieciom potrzebne są jasne, przejrzyste reguły – wiedza o tym, jakie zachowania akceptujemy, a jakie nam się nie podobają.

Ta jasność buduje poczucie bezpieczeństwa:
Kocham cię i nie zgadzam się na to, co robisz.
Kocham cię i nie pozwalam na pewne zachowania.
Ciebie akceptuję bez zastrzeżeń, ale nie zamierzam akceptować nieodpowiedniego zachowania.

      W każdej rodzinie powinny istnieć zasady, których obie strony będą przestrzegać. Ich złamanie oznacza pewne konsekwencje. Zanim jednak je wyegzekwujesz:

• uprzedź dziecko o istnieniu zasady (umowy)
• bądź stanowczy w jej utrzymaniu i egzekwowaniu
• pamiętaj o regule: minimum słów, maksimum czynów.

Czego unikać przy ustalaniu konsekwencji?

• szukania odwetu
• karania samych siebie
• nagradzania nieodpowiedniego zachowania
• wygłaszania pogróżek i obietnic
• zawstydzania
• przywiązywania nadmiernej wagi do konsekwencji.

Przyczynami trudności w respektowaniu zasad stawianych dzieciom są:

• lęk przed narażeniem dziecka na konsekwencje
• nieumiejętność jasnego określania swoich oczekiwań i wymaganych reguł zachowania
• niepoważne traktowanie przez rodziców stawianych dziecku wymagań lub stawianie zbyt wygórowanych i zbyt wielu wymagań.

      Nie można pozwalać dzieciom w imię dobrego samopoczucia np. na okrucieństwo wobec zwierząt, wulgarne słowa, wyśmiewanie się ze słabszych. Nie można im bowiem w ten sposób przekazać pewnych wartości. Musimy pamiętać, że jeśli podejmujemy działanie, które ma położyć kres niewłaściwemu zachowaniu dziecka,
to wyświadczamy mu przysługę, czyli:

zamiast kary – właściwe działanie,

zamiast kary – właściwe konsekwencje.

To daje dziecku możliwość zastanowienia się nad sobą, daje szansę na zmianę i rozwój.

I pamiętajcie:

KARY RANIĄ – KONSEKWENCJE WYCHOWUJĄ

Najlepszym miejscem pod słońcem jest dom, w którym żyją ludzie ofiarowujący sobie w najtrudniejszych chwilach tak rzadki dar, jak wybaczenie.

G. McDonald

Karanie przynosi najlepsze efekty, gdy stosują je ci, którzy kochają, a nie ci, którzy kochają karać.

P. Callway

Przemoc jest zawsze okrutna, nawet jeśli słuszny jest jej powód.

Zamiast karania:

F. Schiller

• wyraź swoje uczucia, nie atakując charakteru dziecka – Jestem wściekła, gdy rano nie mogę znaleźć swojej srebrnej biżuterii!
• określ swoje oczekiwania – Oczekuję, że będziesz mnie uprzedzała o pożyczeniu mojej biżuterii.
• wskaż dziecku, jak może naprawić swój błąd – Miejsce biżuterii jest w szkatułce.
• daj dziecku wybór (informując je o konsekwencjach) – Możesz zakładać swoją biżuterię albo pożyczać moją i odkładać ją na miejsce. Sama decyduj.
• podejmij działanie – Dziecko: Dlaczego nie mogę znaleźć twojej biżuterii?, Rodzic: Ty mi powiedz dlaczego.
• rozwiąż problem – 6 kroków rozwiązywania problemów i konfliktów:
  • rozpoznać konflikt i nazwać go,
  • zrozumieć dziecko, jego uczucia i potrzeby,
  • wspólnie poszukać możliwych rozwiązań,
  • krytycznie ocenić propozycje rozwiązań,
  • zdecydować się na najlepsze rozwiązanie,
  • wcielić w życie powziętą decyzję.

Anna Zajic

Literatura:

1. A. Faber i E. Mazlish, Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały, jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły, Poznań 1992;
2. J. Sakowska, Szkoła dla Rodziców i Wychowawców, Warszawa 2008.